English
SDG Planning Calendar 2020

SDS Organizational Credibility Development Project

UNESCO Chair Programme

The United Nations Academic Impact (UNAI)


SDS Family:

Upcoming Events:
تغییر نگرش بر موضوع امنیت با تاکید بر محیط زیست
1531
هرساله، 15 خرداد روز جهانی محیط زیست را گرامی می داریم. متمایز کردن این روز به ما این فرصت را می دهد تا مسوولیت پذیری خود در برابر سیاره زمین را نشان دهیم و هر کدام نماینده ای برای ایجاد تغییر باشیم.

هرساله،  15 خرداد روز جهانی محیط زیست را گرامی می داریم. متمایز کردن این روز به ما این فرصت را می دهد تا مسئولیت پذیری خود در برابر سیاره زمین را نشان دهیم و هر کدام نماینده ای برای ایجاد تغییر باشیم.

موضوع انتخاب شده از سوی برنامه ی محیط زیست سازمان ملل متحد برای امسال کاملا بی نقص است: " هفت میلیارد رویا. یک سیاره. با احتیاط مصرف کنید". 

آقای بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد می گوید: " هیچ برنامه ی دومی وجود ندارد، زیرا سیاره ی دومی وجود ندارد". 

این پیامی است الهام بخش و در عین حال هشدار دهنده. این هشدار را می توان با عنوان "امنیت انسانی" تفسیر کرد. 

نکته ی ضروری در خصوص امنیت انسانی این است که تمرکز را از امنیت سنتی برداشته و متوجه مردم و افراد کرده است. 

موضوع اصلی امنیت انسانی  حصول اطمینان از این مسئله است که ما به عنوان یک شهروند در فرهنگ، جامعه و خانه هایمان احساس امنیت  داشته باشیم. این امر در واقع اطمینان از وجود آب و غذای کافی، توان تهیه ی آن و  سلامت تغذیه است. امنیت انسانی در واقع تضمین این مسئله است که مردم بتوانند با شأن و منزلت زندگی کنند و کاری درخور و زندگی ای محترمانه داشته باشند. 

بنابراین، امنیت انسانی دارای عناصر گوناگونی است که تمامی این عناصر با نحوه ی معیشت مردم، رفتار و احساس امنیت در ارتباط است. اما یکی از مهمترین عناصری که میبایست توسط دولت ایمن نگاه داشته شود، محیطی است که شهروندان در آن زندگی می کنند. همه ی ما نیازمند هوایی پاک برای تنفس و آبی تمیز برای آشامیدن هستیم و باید از عناصر محیطی در امان نگاه داشته شویم.همه ی ما باید بتوانیم از خانواده و معیشت خود مراقبت کنیم. 

بنابراین، قبل از هرچیزموضوع " امنیت" باید درباره ی ایمن نگه داشتن ما از صدمه باشد. 

اما امروز، در تمامی صحبت هایمان درباره امنیت، چقدر زمان خود را واقعا به مسئله ای که شاید مهمترین تهدید موجود بر امنیت ماست اختصاص می دهیم؟ تهدیدی که از سوی محیط زیستی خشمگین به سوی ما می آید؟ و اینجا، در خاورمیانه، منظور آب و هوایی گرم تر و خشک تر است. 

این یک واقعیت ساده است. سیاره ی زمین نیازمند بشریت نیست. ما نیازمند کره ی زمین هستیم. محیط زیست دیگر فقط درباره سرسبزی نیست. این مسئله دیگر به عنوان یک مورد تجملی در دستور کار ملی مطرح نیست، بلکه یک موضوع امنیتی است. ساده و واضح. یک موضوع " امنیت انسانی". و چیزی که در نهایت در معرض تهدید است، تمدن انسانی است. 

برای مثال آب را درنظر بگیرید. ممکن است آب باعث حفظ حیات شود، اما آب تمیز، مطمئن و قابل شرب است که باعث ایجاد تمدن می شود. 

در سطح جهانی، کمبود آب بر روی زندگی بیش از 2 میلیارد نفر در بیش از 40 کشور دنیا تأثیر گذاشته است. تحقیقات نشان می دهد که تا سال 2050، بحران آب بیش از 54 کشور را تحت تأثیر قرار خواهد داد. این کشورها محل سکونت نزدیک به 4 میلیارد انسان هستند که بیش از نصف جمعیت کره ی زمین را تشکیل می دهد. درست است که آب منبعی قابل تجدید است. اما میزان مصرف ما بیش از ظرفیت برد است. این یک تصویر جهانی است.

اکنون اجازه دهید درباره ی ایران صحبت کنیم. در ایران نیز ماجرا به همین منوال است. در سال 1956 میزان ذخایر سرانه ی  آب در ایران 7000 متر مکعب در سال بود. امروز، این عدد کمتر از 1900 متر مکعب است. این در واقع آستانه ی کمبود آب است. بر اساس روند موجود این شرایط بدتر از قبل خواهد شد. بر اساس مدل جاری، تا سال 2020 این عدد افت بیش تری خواهد داشت و به آستانه ی "کمیابی آب" یعنی 1300 متر مکعب در سال خواهد رسید. این آمار بر اساس تحقیقات دولت بدست آمده است. 

آب برای حفظ زندگی روزمره کاملا حیاتی است. ما نمی توانیم بدون آب بیش از چند روز زنده بمانیم. سلامت ما نیز به صورت مستقیم وابسته به آب است. ما برای کشاورزی به آب نیاز داریم تا بتوانیم سه بار در روز ظرف های غذایمان را پر کنیم. پس اقتصاد و رفاه ما وابسته به آب است. 

شاید دو مورد از مهمترین موارد مرتبط با مسئله ی کمبود آب در ایران دریاچه ی ارومیه در شمال غربی و تالاب هامون در جنوب شرقی ایران باشد. من افتخار دیدن هر دوی این مکان ها و بسیاری دیگر از مناطق این کشور را داشته ام.

به این دو تصویر ماهواره ای که به مقایسه دریاچه ارومیه در سال های 1998 و 2014 می پردازد با دقت نگاه کنید.

 

 

از اواسط دهه ی 90 میلادی دریاچه ارومیه 90 درصد از آب خود را از دست داده است. 

همزمان، استفاده از زمین های حوضه آبریز دریاچه ارومیه به منظور کشاورزی دو برابر شده است.

مردم نیز اقدام به کاشت گیاهانی کرده اند که به 6 برابر آب بیشتر نیاز دارد. خودتان به وضوح می توانید نتیجه این کارها را ببینید. 

حالا به سوی دیگر ایران، یعنی  جنوب شرقی ، جایی که هامون در آنجا واقع شده است نگاه کنید. 

عکس زیر دو تصویر ماهواره ای از تالاب هامون در سالهای 2005 و 2013 را نشان می دهد. 

می توانید ملاحظه کنید ببینید که آب مورد استفاده برای تغذیه تالاب در افغانستان و ایران به آرامی و به طور پیوسته ناپدید شده است.

 

 

و حالا نه آب برای ماهیگیران وجود دارد و نه ماهی . 

فرصت های شغلی بسیار کم است و بیش از نیمی از اهالی محلی به کمک خیریه های دولتی به امرار معاش می پردازند. آنها در روستاهای شبح مانندی که روزگاری مجاور دریاچه ای پر آب بودند، زندگی می کنند. 

زمانی که معیشت افراد به خاطر نبود آب به خطر می افتد، آنها دچار ناامیدی می شوند. همه این تغییرات تحرک و جابجایی مردم را به دنبال خواهد داشت. 

و زمانی که مردم جابجا می شوند، آسیب پذیر نیز می شوند. پناه جویان زیست محیطی به اماکنی که هنوز منابع طبیعی در آنجا وجود دارد مهاجرت می کنند. جاهایی که محل زندگی من یا شماست. 

آنها به دنبال زندگی بهتری هستند. پناه جویان زیست محیطی فشار جدیدی را به این مناطق وارد می کنند. فشاری که در بلند مدت پایدار نخواهد بود و باعث ناامنی بیشتر می شود. این امر می تواند مردم را به بی قانونی و خشونت هدایت کند. این فشار، امنیت انسانی را تهدید می کند. 

 

ما این الگو را در سراسر سیاره خود مشاهده می کنیم. پناه جویان زیست محیطی یکی از عوامل محرک عدم امنیت در آینده خاورمیانه خواهند شد.  

تنها دو نکته وجود دارند که دوست دارم بعد از خواندن این مقاله به آنها فکر کنید.     

اول؛ ما باید چیزی را که خراب کرده ایم درست کنیم و دوم برای اینکه این کار را انجام دهیم باید دیدگاه و روش صحبت خود نسبت به موضوع امنیت را تغییر دهیم. ما باید روی مساله ی امنیت انسانی تمرکز کنیم و در این بین نیاز داریم برای امنیت زیست محیطی اولویت قائل شویم. من در فرصت های دیگری نیز در این مورد صحبت کرده ام و مقاله های گوناگونی شامل پیشنهاداتی برای حل مشکلات زیست محیطی منطقه به نگارش دراورده ام.

 

 

مساله اینجاست که همه ی ما نقشی در این موضوع داریم. دولت ها، سازمان های بین المللی مانند سازمان ملل متحد، سازمان های مردم نهاد و من و شما.  

برای من بسیار آسان است تا لیستی از کارهایی که می توان در این زمینه انجام داد را برای شما تهیه کنم. اما به جای این کار دوست دارم شما از خودتان بپرسید که کجا می توانید نقش موثری ایفا کنید. 

آیا مهندسان، شهرسازان و معماران می توانند محیطی سرسبزتر و پایدارتر برای ما بسازند؟ آیا دولت مردان و زنان ما آماده ی اتخاذ تصمیماتی سخت، در اجلاسی که دسامبر امسال در پاریس برای تغییر اقلیم برگزار خواهد شد، برای نجات سیاره زمین هستند؟ کدام بازرگان کسب و کار خود را برای بهبود اثرات زیست محیطی تغییر خواهد داد؟ آیا من و شما در مورد امنیت زیست محیطی سر میز شام با فرزندانمان گفتگو خواهیم کرد؟ و آیا ما رفتار خود را تغییر خواهیم داد؟ آیا به بازیافت زباله ها، مصرف بهینه آب، کاشت درخت و مصرف کمتر سوخت های فسیلی خواهیم پرداخت؟ 

همه ما نقشی در این زمینه داریم. بگذارید خیلی خلاصه به داستان دریاچه ارومیه در ایران بازگردم. 

در سازمان ملل متحد ما به همراه دولت جمهوری اسلامی ایران و حامیان بین المللی و کشاورزان در سطح استانی مشغول انجام فعالیت هایی هستیم. جوهره ی این راه حل آموزش کشاورزان برای مصرف بهتر آب است. آبی که صرفه جویی شده دوباره به بستر دریاچه باز می گردد. ممکن است دریاچه ارومیه به روزهای اوج خود در دهه ی 90 میلادی بازنگردد اما می توان آن را تا بخشی ترمیم کرد. ما مشکلی مشترک داریم پس باید به دنبال راه حلی مشترک نیز باشیم. 

ما نیاز داریم مثبت اندیش باشیم. این مشکل قابل حل است. برای همه نقشی در زمینه وجود دارد. 

به عنوان انسان، ما هم ارباب سیاره زمین و هم عامل ترس و وحشت زیست بوم خود هستیم. 

اگر تا به حال محیط زیست درباره موضوعات صرفا سبز بوده است، حال راجع به امنیت انسانی و تمدن است. و هم اکنون ما باید در اقدامی قهرمانانه از تمدن خود حفاظت کنیم. 

پس بیایید آغازگر این حرکت قهرمانانه باشیم. در این اقدام از همه استقبال می شود و تک تک دست ها به گرمی فشرده می شوند.


*گری لوییس، هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در ایران

 

 

جستارهای وابسته:

تارنمای سازمان ملل متحد در ایران: تغییر نگرش بر موضوع امنیت با تاکید بر محیط زیست

 

 

Authorized Signatory:

Collaborators: